"Και μες στην τέχνη πάλι, ξεκουράζομαι απ' την δούλεψή της."

Wednesday, 8 June 2011

Michelangelo Antonioni : Ο Νεωτεριστης της Αλλοτριωσης

O Μικελαντζελο Αντονιονι υπηρξε ενας απο τους πιο σπουδαιους Ιταλους σκηνοθετες και σεναριογραφους.Θεωρειται επαξιος εκπροσωπος του μινιμαλισμου και του νεορεαλισμου, πραγμα που αποδεικνυεται περιτρανα μεσα απο το σπουδαιο κινηματογραφικο του εργο οπως για παραδειγμα στις ταινιες η Εκλειψη,(Eclipse), Η Κραυγη,(Il Grido), Η Νυχτα (La Notte).
Ξεκινωντας απο την Έκλειψη βλεπουμε ενα ζευγάρι να χωριζει και μετεπειτα την γυναικα να περιπλανιεται στην πολη και να βρισκει παρηγορια στην αγκαλια ενος νεαρου χρηματιστη.
 Μια απλη ιστορια που ο Αντονιονι καταφερνει να μετουσιωσει σε ενα αριστουργημα που αποτελει ρηξικέλευθο για τα μεχρι τοτε δεδομενα και δημιουργει μια νεα ταση, το μοντερνισμο που θα χαρακτηριστει απο πολλους ως αιρετικος εξαιτιας της αναιρετικης φυσης του σε καθετι ξεπερασμενο και τετριμμενο.
Η ταινια αρχιζει, λοιπον , με τον χωρισμο της Βιτορια και του Ρικαρντο (Monica Vittii, Fransisco Rabal).
Υστερα απο μια αυπνη νυχτα συζητησεων καταλαβαινουν οτι η σχεση τους βρισκεται σε αδιεξοδο. Μολις ξημερωνει ερχεται μαζι και η ωρα της αληθειας, η ωρα της αποφασης. Και η αποφαση ειναι μια χωριζουν.
Απο το σημειο αυτο και μετα ξεκινα η περιπλανηση της Βιτορια και η γνωριμια της με τον γοητευτικο χρηματιστη της μητερας της Πιερο (Alain Delon)
Εκεινος ειναι ενας στυγνος υλιστης, ενας λαγνος των υλικων απολαυσεων που εχει ταχθει στο κυνηγι του χρηματος βαζοντας το πανω απο ολα και δε δισταζει να το παραδεχτει και στη Βιτορια.
Ο Ερωτας. Ενας ερωτας που δεν ειναι αυτοσκοπος της ταινιας, ενας σκοπος κινηματογραφησης ενος ακομα γλυκαναλατου ρομαντζου, αλλα η αφορμη για να καταδειχτει μια αλλη πλευρα της κοινωνιας, εκεινης της αποξενωσης, της μανιας για το χρημα και της απομακρυνσης.
Προχωρωντας στην επομενη ταινια βλεπουμε την περιπλανηση ενος αντρα αυτη τη φορα στην ιταλικη ενδοχωρα, του Αλντο (Steve Cochran). Στην κραυγη ο Αλντο εχει παρανομο δεσμ εδω και πολλα χρονια με την Ιρμα. Οταν ομως εκεινη πληροφορειται το θανατο του συζυγου της στην Αυστραλια, διωχνει απο κοντα της τον Αλντο για χαρη ενος αλλου ανδρα. Συντετριμμενος, περιπλανιεται στην κοιλαδα του Παδου, προσπαθωντας να βρει παρηγορια σε τρεις αλλες γυναικες.Πρεπει να εργαστει για να επιζησει με την κορη του, γνωριζοντας παραλληλα τον περιστασιακο ερωτα, που ομως δεν εκπληρωνει το κενο και αναγκαζεται να τριγυρναει σαν φαντασμα σε διαφορες πολεις κυνηγημενος απο το παρελθον.
Η ιστορια αυτη τοποθετειται σε ενα εργατοαγροτικο πλαισιο,στοιχειο που εντεινει περεταιρω το ενδιαφερον για την ταινια.Εχοντας μνημες ακομα απο τον νεορεαλισμο ο Αντονιονι δημιουργει αυτο το καλλιτεχνημα, οπου κατω απο την ιστορια αγαπης λανθανει μια διαφορετικη οπτικη γωνια που επικεντρωνεται στον πονο των ανθρωπων, στην απελπισια των σχεσεων, στη μοιρα, στην ελλειψη επικοινωνιας.
Τελος, η Νυχτα αποτελει τη δεύτερη ταινία της "τριλογιας της αλλοτριωσης", οπως εχει χαρακτηριστει έχει παρομοιο θεμα με την "Περιπετεια" και μια πλοκη εξισου απλη, που καλυπτει το μισο εικοσιτετραωρο της ζωης ενος ζευγαριου που μετα απο δεκα χρονια γαμου αρχιζει να συνειδητοποιει (με αφορμη το θανατο ενος φιλου τους), οτι ζει μια ψευτικη και συμβατικη ζωη. Παρουσιάζει οσα συμβαινουν σε μια νυχτα, αλλα και στην ψυχολογικη νυχτα στην οποια βρισκονται εγκλωβισμενοι οι ηρωες της ταινιας, σε μια συγκεκριμενη πολη (το Μιλανο) και μια συγκεκριμενη εποχη (τον ανοικοδομητικό οργασμό της δεκαετιας του '60), ενα Μιλανο παραμορφωμενο απο το βλεμμα του σκηνοθετη, που μοιαζει με μια αχανη κλινικη, οπου ολα ειναι αποστειρωμενα και γεωμετρικα. Οι δυο συζυγοι ειναι απροθυμοι να προσφερουν στον ερωτα τους, στασιμοι συμβιβασμενοι, αποξενωμενοι απο το χωρο, ενα Μιλανο που αποπνεει ορθολογισμο και ψυχρη αφαιρεση, αντανακλωντας τα συναισθηματα των ηρωων.
Ο Αντονιονι γνωστος για τη θεματολογια περι μοναξιας καταφερνει να αγγιξει το κοινο του και να του εφιστησει τη προσοχη στα μελανα σημεια των ανθρωπινων σχεσεων. Συμφωνα και με τον Πλατωνα Ριβελλη:
"Ο κινηματογράφος του Αντονιόνι είναι ο κινηματογράφος της μοναξιάς. Η μοναξιά μέσα στον κόσμο, η αδυναμία επικοινωνίας γενικά και η αδυναμία επικοινωνίας των δύο φύλων ειδικότερα. Η διαπίστωση αυτή μπορεί σήμερα να φαίνεται δεδομένη. Στη δεκαετία του '50 όμως, όταν διατυπώθηκε τόσο καθαρά για πρώτη φορά, όχι απλώς δεν ήταν συνηθισμένη, αλλά ενόχλησε πολλούς. Μετά τον πόλεμο όλοι είχαν ανάγκη να πιστεύουν σε σταθερές αξίες. Ο νεορεαλισμός άρχισε να τις καταρρίπτει, προβάλλοντας τις δυσκολίες, τις αδικίες και τα αδιέξοδα που έπλητταν τους "μή έχοντες". Το επόμενο βήμα ήταν λογικό να αφορά τις καταρρέουσες αξίες της οικογένειας, της συζυγικής πίστης, της συναδελφικότητας, αξίες που από καιρό είχαν αδειάσει από το περιεχόμενό τους, χωρίς κανένας να τολμήσει να το επισημάνει. Δεν τον απασχολεί η μοίρα των τραγικών ηρώων, όπως τον Βισκόντι. Δεν συνδέει την τύχη τους με την κοινωνική τους τοποθέτηση, όπως κάνει ο Παζολίνι. Για τον Αντονιόνι, οι άνθρωποι είναι μόνοι απέναντι στον εαυτό τους και στον κόσμο και στην προσπάθειά τους να επικοινωνήσουν αλληλοπληγώνονται. Η σχέση τους με τον κόσμο και η αδυναμία τους να προσαρμοστούν είναι σημαντικότερη αιτία της καταστροφής τους από την ίδια την κατάσταση στον κόσμο "
Ο Μικελαντζελο Αντονιονι αν και υπηρξε εκφραστης του νεορεαλισμου καταφερε να τον οδηγησει σε νεα πρωτοποριακα μονοπατια,εισαγωντας το μοντερνισμο και αφηνοντας ως παρακαταθηκη μια απο τις πιο αξιολογες κληρονομιες στην ιστορια του κινηματογραφου πραγμα που το χαρισε μια θεση στο πανθεο των μεγαλων κινηματογραφιστων ολων των εποχων.

1 comment: